عبد الحسين شهيدى صالحى
29
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
تفاسير مىداند . و نيز ائمهء حديث مانند ثورى و شعبه از وى روايت كردهاند . آقا بزرگ تهرانى در الذريعة مىنويسد كه اسماعيل بن موسى فزارى سدى كوفى ( م 145 ق ) كه با اين سدى در نام و كنيه و لقب و مذهب مشاركت دارد و با او معاصر است غير از اوست ، و مفسر نيست . از احفاد وى محمد بن مروان بن عبد الله بن اسماعيل معروف به سدى صغير است ( م 186 ق ) كه راوى تفسير ابن عباس از محمد بن سائب كلبى ( م 146 ق ) مىباشد . منابع : اعيان الشيعة ، 3 / 379 ؛ تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام ، 326 ؛ الذريعة ، 4 / 276 ؛ ابن داود ، 57 ؛ رجال ، شيخ طوسى ، 2 / 104 ، 148 ؛ ذكر اخبار اصفهان ، 1 / 204 ( چاپ ليدن ، 1931 م ) ؛ طبقات المفسرين داودى ، 1 / 109 ؛ معجم الادباء ، 7 / 13 ؛ النجوم الزاهرة ، 1 / 304 ؛ مفسران شيعه ، 67 - 68 ؛ جامع الرواة ، 1 / 98 - 99 . تفسير جابر الجعفى ، اثر ابو عبد الله جابر ( م 127 يا 128 يا 132 ق ) فرزند يزيد بن الحرث بن عبد يغوث جعفى تابعى از مفسران شيعه و محدثين تابعين بود . حديث و تفسير را از محضر امام محمد باقر ( ع ) اخذ كرد و از خواص و ملازمين امام عليه السلام بود . ابن حجر در تهذيب التهذيب وى را از ضعفا و رافضى دشنام دهنده به اصحاب النبى ( ص ) وصف كرده است . در كتب رجالى شيعه او را توثيق و عدل مىخوانند و ابو العباس نجاشى ( م 450 ق ) وى را از اصحاب حضرت امام باقر و حضرت صادق ( ع ) ذكر نموده است و نيز تفسير وى را با پنج واسطه از او روايت نموده است . شيخ طوسى در رجال خود وى را از اصحاب حضرت باقر ( ع ) و حضرت ابى عبد الله جعفر الصادق ( ع ) ضبط كرده است . تفسير مورد بحث به زبان عربى و به شيوهء منقول و مأثور است و اين تفسير از املاء حضرت امام ابى جعفر محمد الباقر ( ع ) . فرات كوفى در تفسير خويش معروف به تفسير فرات سى و دو عنوان اسناد تفسير آيات را از وى نقل كرده است كه تمامى آنها